Biên tập Hải Báo Tân Văn Mã Hồng Chấn

Đến nước này, đội tuyển Trung Quốc nên cảm ơn Turkmenistan đã không nhận lời mời đá giao hữu, mới đưa đội Maldives tới, ít ra để đội tuyển thắng được một trận.

Đêm Trùng Khánh ngày 6 tháng 10, đội tuyển Trung Quốc thua 0-1 trước Tajikistan trên sân nhà, dùng một mạch ba trận thua để khép lại loạt giao hữu. Ba trận không ghi bàn, thủng lưới chín bàn, lần lượt lập kỷ lục xấu hổ là lần đầu trong lịch sử đội không thắng được Palestine và Tajikistan, lại còn nuốt thất bại nhục nhã 0-5 ngay trước cửa nhà. Dù có cái cớ khách quan là Asian Games đã điều đi lực lượng chủ lực, thành tích phá đáy như vậy, cùng chiến thuật và tinh thần sụp toàn diện, đã sớm vượt lằn ranh khoan dung lỗi của huấn luyện viên trưởng đội tuyển. Thiệu Giai Nhất, người chịu trách nhiệm số một của đội, lẽ ra phải chủ động từ chức.

Thành tích là thước đo cốt lõi với huấn luyện viên trưởng, mà kết quả loạt giao hữu này đã sớm rơi thủng đáy của đội tuyển. Bốn trận: đội tuyển trước thắng Maldives 3-0, sau đó thua New Zealand 0-3, thua Palestine 0-5, thua Tajikistan 0-1. Ba trận sau không có lấy một bàn, công lẫn thủ sụp toàn diện. Số liệu lịch sử cho thấy trước đây đội tuyển gặp Palestine giữ thành tích bất bại 6 thắng 2 hòa, gặp Tajikistan còn thắng cả bốn trận. Lần này liên tiếp nhận thất bại đầu tiên trong lịch sử đội, trong khi đối thủ đều xếp sau đội tuyển trên bảng xếp hạng thế giới; đá sân nhà mà liên tục bị đội yếu làm nhục, đã không còn là chuyện “phong độ kém” có thể che được. Trong đó trận thua Palestine 0-5 san bằng thất bại có tỷ số lớn thứ tư trong lịch sử đội tuyển. Đặt vào bất kỳ đội tuyển đã trưởng thành nào, một thất bại nhục nhã cấp này cũng không còn lý do để huấn luyện viên trưởng tại vị. Lịch sử đội tuyển vốn đã có tiền lệ: Camacho chính là bị sa thải sau ba trận giao hữu thua liên tiếp và trận thua nhục 1-5 trước Thái Lan.

Mất năng lực toàn diện về chiến thuật là trách nhiệm cốt lõi mà Thiệu Giai Nhất khó thoái thác. Từ khi nhậm chức, ông luôn đề cao pressing tầm cao. Cách chơi này đòi hỏi cực cao về thể lực, độ bao phủ khi chạy và khả năng thực thi chiến thuật, nhưng hoàn toàn tách khỏi năng lực thực tế của cầu thủ đội tuyển hiện nay. Ba trận gần đây, pressing tuyến trên của đội tuyển lỏng và yếu. Hễ đối thủ xuyên thủng tuyến phòng ngự đầu tiên, khoảng trống giữa tuyến giữa và hàng thủ lập tức thành lỗ hổng chí mạng, những pha phản công của đối thủ hết lần này đến lần khác như chỗ không người. Hàng công càng không có đường lối: vừa thiếu chiều rộng đột phá biên, vừa thiếu tầng nấc xâm nhập giữa sân. Ba trận không chỉ trắng bàn, ngay cả những cú sút có uy hiếp cũng đếm trên đầu ngón tay. Trận này đội lại đột ngột chuyển sang năm hậu vệ, rõ ràng là sau trận thua thảm năm bàn trận trước, chỉ nghĩ lần này đừng thua quá đau, chẳng còn chút ý chí tiến lên.

Điều đâm người hâm mộ còn đau hơn cả thất bại là tinh thần và kỷ luật của đội mất kiểm soát toàn diện. Đội trưởng Vi Thế Hào, khi đội bị dẫn, mất kiểm soát cảm xúc, thúc cùi chỏ đối thủ và chủ động lãnh thẻ đỏ rời sân. Toàn bộ ngôn ngữ cơ thể viết kín bốn chữ: không muốn đá nữa. Sau trận, bình luận viên Đài truyền hình Trung ương Hạ Vĩ viết: Chúng ta không thể tin rằng người ngay cả trận giao hữu cũng không đối xử nghiêm túc lại có thể đá tốt trận chiến thực sự dưới áp lực khổng lồ. Phải thật sự cảm ơn đội Asian Games đã không chọn Vi Thế Hào khi triệu tập cầu thủ quá tuổi. Nếu không, cảm xúc mất kiểm soát và thái độ thi đấu rệu rã này mà bị mang lên sân Asian Games, thứ bị hủy không chỉ là thành tích một kỳ đại hội, mà còn là bầu không khí hăng hái vươn lên, cố sức tranh đấu của đội ấy. Thiệu Giai Nhất trao băng đội trưởng cho một cầu thủ không có ý thức danh dự tập thể, không có lòng kính trọng chiếc áo đội tuyển, thật khó hiểu.

Thẻ đỏ của Vi Thế Hào cũng là chỗ hội tụ của tâm lý nóng vội và ý chí đổ vỡ của cả đội. Sau trận Palestine, Thiệu Giai Nhất nói thẳng “một số cầu thủ lòng vẫn còn ở giải quốc nội và AFC Champions League”. Lời này nhìn thì khách quan, thực ra phơi bày sự thất trách của ban huấn luyện trong việc quản đội. Giao hữu vốn là sân khấu để cọ đội hình và mài tác phong. Nếu ngay thái độ thi đấu và khát vọng thắng của cầu thủ cũng không khơi được, ngay cảm xúc của đội trưởng trên sân cũng không giữ được, thì năng lực lãnh đạo của huấn luyện viên trưởng nằm ở đâu? Một đội không có chí chiến, kỷ luật tan, dù trụ cột trở về đủ người cũng khó đổi về bản chất.

Chúng ta đương nhiên hiểu rằng đổi HLV liên tục tuyệt đối không phải cách trị tận gốc, nhưng cũng không thể lấy danh “xây dựng dài hạn” để bao che không giới hạn cho những trận thua không đáy. Khi một đội về chiến thuật không có đường lối, về tinh thần như cát rời, ngay cả trước đối thủ xếp hạng ngang tầm cũng không giữ nổi đáy thành tích, thì cắt lỗ kịp thời chính là cách sửa sai trực tiếp và thiết thực nhất.

Lý lịch thi đấu nước ngoài và khí phách trên sân thời còn là cầu thủ của Thiệu Giai Nhất đến nay vẫn là ký ức quý của bóng đá Trung Quốc. Quãng dẫn dắt Tây Hải Ngạn khiến người ta sáng mắt. Sự tôn trọng ấy sẽ không phai dù ông thất bại trên ghế huấn luyện. Nhưng logic ghế trong bóng đá chuyên nghiệp xưa nay là người có năng lực thì ngồi ghế đó; tình cảm không thay được thành tích. Để Thiệu Giai Nhất bỏ ấn soái không phải là tính hết bệnh cũ của bóng đá Trung Quốc lên đầu một mình ông, mà là cho cả hai bên một cơ hội nhìn lại mình và làm lại từ đầu. Ít nhất trước khi Asian Cup năm sau tới, chúng ta nên để đội đứng lại trên cái đáy mà nó phải giữ.

Biên tập chịu trách nhiệm: Lưu Mỹ Hiển

Người thẩm định: Cao Na